Impera

XƏBƏR LENTİ
16:11Qarabağ Azərbaycandır! Siz anlamalısınız ki... - Saakaşvili15:59Hücumlar dayanmasa...- M.Çavuşoğlu15:47Deputatın oğlu cəzasız qalarsa, çox pis nümunə ola bilər - Hüquqşünas S.Vəkilov15:43Deputatın oğlu cəzasız qalarsa, çox pis nümunə ola bilər - Hüquqşünas S.Vəkilov15:43Deputatın oğlu cəzasız qalarsa, çox pis nümunə ola bilər - Hüquqşünas S.Vəkilov15:42Deputatın oğlu cəzasız qalarsa, çox pis nümunə ola bilər - Hüquqşünas S.Vəkilov15:25Rusiya və Türkiyə qarşı-qarşıya gəldi-Suriya üzərində insident23:18Gücləri birləşdirmədən... - Putin Makronu dəstəklədi23:0723 yaşlı gənc çayda boğuldu - 11 gün idi ki, ailə qurmuşdu...12:05Bakıda ağır qəza: 8 yaşlı uşaq öldü11:44Əgər Tramp yenidən seçilsə... - Vedrin14:05Hər iki ölkə münasibətlərə mənfi təsir edəcək addımlar atacaq - Çavuşoğlu13:57Sabiq prezident Atambayevin arvadına da cinayət işi açıldı-etmə, edərlər...13:49Zakir Həsənov Moskvaya - tamaşaya gedəcək15:23Baş verənlər islam dünyasını radikallaşdıracaq - Müsəlmanlara qarşı növbəti soyqırım...15:15"TÜRK QOŞUNLARI AZƏRBAYCANA GƏLMƏLİDİR" - SƏRDAR CƏLALOĞLU14:40“Azərbaycan xalqını süni sürətdə ermənilər qarşısında təslim edirlər” - SƏRDAR CƏLALOĞLU14:40“Azərbaycan xalqını süni sürətdə ermənilər qarşısında təslim edirlər” - SƏRDAR CƏLALOĞLU00:33Dili ağzına ağırlıq edən Vidadi, Qabil və s. kimilərə... - Müəllim nəvəsindən CAVAB - VİDEO18:47Paşinyanın çıxışı ilə bağlı etiraz bəyanatı yayıldı - Foto17:46Nə edək, Cənablar?...15:48Atambayevin evinə hücum zamanı əsir götürülən xüsusi təyinatlıların ilk görüntüsü - VİDEO15:38Rusiyada hərbi hissələr partladılır: bu dəfə 2 ölü, 15 yaralı15:31800 milyonluq helikopter...11:28Nabranda batan uşağın meyiti Rusiyada tapıldı10:27Prezident Təhlükəsizlik Şurasını toplayır10:17Xüsusi təyinatlı vuruldu10:11Lerik rayonunda zəlzələ olub.10:03Sumqayıt yolunda iki avtobus toqquşdu: yaralananlar var - FOTO23:48İŞİD əmri Türkiyədə yaxalandı - Foto01:18"Ermənilərin hamısına düşmən kimi baxmayaq..." - Deputat15:24Ərindən boşanan iki uşaq anası özünü səkkizinci mərtəbədən atdı10:50Salyanda yol qəzası - 4 nəfər yaralandı09:43Ərəb koalisiyasının ABŞ-a 299 milyon borcu var - Rebariç16:47Aprelin 26-na MANATIN MƏZƏNNƏSİ12:33Putin Ukraynadakı seçkilərdən danışdı09:59Salyanda ağır yol qəzasında sürücü həyatını itirdi09:52ABŞ mayın ikisindən verdiyi imtiyazları tamamilə ləğv edəcək09:45Ukraynanın yeni prezidentindən yeni müharibə anonsu09:39Bakıda bu yollar bağlandı - Siyahı09:32Bu, Poroşenko üçün ağır və biabırçıdı məğlubiyyətdir - Kosaçev11:55Rus S-300-ləri öldü: İsrail bu raketlərə Rusiyanı aldada biləcək vasitə kimi yanaşır - Retçer11:14Rayonlara qar yağır, leysan olacaq - YENİLƏNİB + FOTO11:04Makron PYD/YPG-çi terrorçularla görüşdü10:55Qatar relsdən çıxdı: yaralılar var10:48Son dəqiqə: Sərnişin avtobusu aşdı: 11 ölü, 29 yaralı20:08Makrondan qalmaqallı qərar — 24 apreli erməni soyqırımı günü elan etdi19:59Rəsmi Bakıdan Yaqlanda CAVAB19:57Dünya şöhrətli professor ürəyin bir nömrəli DÜŞMƏNİNİ AÇIQLADI: Ailə...19:54Poroşenko: Zelenski virtual namizəddir19:52Azərbaycanlı Cənubi Koreyada dövlət məmuru oldu09:52Bakıda ev yandı - Yaralananlar var09:45Sudan da prezidentini devirdi...10:53Netanyahu seçkidə cüzi səslə irəlidədir – Rəsmi nəticələr14:15Netanyahu bütün dünyanı xaosa sürükləyir - Ömər Çelik14:08Zaqatala və Qax silkələnir21:32Şirvanda ev yanıb09:21Bizim Rusiyanın alyansı təhdid etdiyi istiqamətində düşüncəmiz var - NATO toplanır09:11İstambulda səsələr yenidən sayılacaq - Qərar16:50Hindistan Pakistan arasında müharibə gedir - Ölənlər var16:44Sərnişin avtobusu mağazaya girdi – Foto11:53Sərkisyan Tərtərin Çardaqlı kəndinə gəldi - Meydan oxudu11:05Biz sizin axmaq olacağınız anı gözləyirik - Ukraynanın məhv planı10:54Hərdən elə olurdu ki, anamın üzünü görmürdüm - 9 universitetin arzuladığı azərbaycanlı10:45"Cavad xan"-ın rejissoru Rövşən Almuradlı dayanacaqda keçindi10:38Azərbaycan Xalq Hərəkatında xoşagəlməz olay.. - Video10:38Azərbaycan Xalq Hərəkatında xoşagəlməz olay.. - Video09:22Əxlaqsız videoların yayılması təsadüfi deyil: evimizin altında 12 əxlaqsızlıq yuvası var – Politoloq09:04Hər gün şəhid qanı bunlara görəmi axıdırıq?.. Kimin qeyrəti varsa...- Flora Kərimova21:12Bəzi qüvvələr müstəqilliyi demokratiyaya qurban verməyə hazırdır - Sərdar Cəlaloğlu18:55İspaniyada azərbaycanlılar ermənilərə etiraz etdi - Təxribat18:37Azərbaycanda terrorbaşı Öcalan gündəmə gətirilir? - 30 il sonra17:56Rusiya HDD Xəzərdə genişmiqyaslı əməliyyata başlayır17:47Əxlaqsızlığı təbliğ edən videonu yayanlar 2 il müddətinə həbs edilə bilər12:27Bu gündən sosial müavinətlər artırılır - ƏƏSMN12:18Ukraynada seçki ikinci tura keçə bilər - MSK11:57Yunanıstan Xİ naziri Kolumbiya Universitetində mühazirə oxuyacaq11:44CHP-li Əkrəm İmamoğlu İstanbulda AKP-li Binəli Yıldırımı yendi - YSQ11:34Azərbaycan qadınının imicinə xələl gətirilib - Açıqlama11:34Azərbaycan qadınının imicinə xələl gətirilib - Açıqlama11:34Azərbaycan qadınının imicinə xələl gətirilib - Açıqlama11:24Rus milyarder Almaniyada təyyarə qəzasında həlak oldu - Video20:54İcra başçısının maşını da "başçıdır": Qırmızıda keçməkdə - Video20:45Paytaxtın bu hissəsində su olmayacaq - Azərsu ASC20:40Türkiyə Silahlı Qüvvələri Suriya ilə sərhəddi bərkidir20:36Türkiyədə ilkin nəticələr açıqlanır15:17“Diqlas”dakı sahibkarlara 8.5 milyon manatlıq güzəştli kredit təklif edildi15:07Seçki məntəqəsində dava olub - Ukraynada...12:51Taliban Əfqanıstan ordusunun silah-sursatını ələ keçirdi12:46Venesuela da Azərbaycan kimi növbəti dəfə...– Rəsmi açıqlama18:38Bakıda əcnəbini qarət edən qrup ələ keçirildi18:28Allahşükür Paşazadə Ramzan Kadırovla görüşüb - FOTO18:03ABŞ Britaniyanı da çökdürməkdə qərarlıdır: Breksiti gözləyirik... - Con Bolton17:52ABŞ Tiflisin Rusiya ilə sərhəddə yeni kazino tikməsindən narahatlığını bildirdi - Bu...17:41Azərbaycanlıların qanlı 31 mart soyqırımı ilə bağlı...- Bəyanat15:47Məxfi əlaqə sistemlərini türk həmkarlarımız quraşdırıb - Poroşenko14:04Əliyev-Paşinyan görüşünün nəticələri... - PA rəsmisi açıqladı13:55Narkotik ticarətçisi saxlanıldı - 11,1 kq-lıq malla...13:50Rusiya Orta Asiya respublikalarına xəbərdarlıq etdi: İŞİD gəlir - Rusiya DİN13:43Elçin Quliyev "Qazax" sərhəd xidmətçiləriylə görüşdü - Foto
BÜTÜN XƏBƏRLƏR

«    Noyabr 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 

Qütblər haqqında bildiyiniz hər şey səhv imiş: Şimal əslində haradadır?

14 sen 2017, 10:25   
Qütblər haqqında bildiyiniz hər şey səhv imiş: Şimal əslində haradadır?

“Dünyaya kosmosdan baxdığımızda yuxarıda nə görürük” sualına “Şimal qütbü” cavabını verənlər sadəcə siz deyilsiniz. Ancaq bu doğru cavab deyil.
Dünyadakı hər insan planetimizi bu formada təsəvvür etsə də, bu təəssüratı dəstəkləyən hər hansı elmi bir fakt mövcud deyil.
Altun.az xəbər verir ki, bu təəssüratın hekayəsinin bir az tarixi, bir az da astrofizik və psixoloji səbəbləri var.
Tarixi səbəblər
İnsanın dünyadakı yerini bilmək ehtiyacı onun həyatda qalma instinktindən irəli gəlir. Bir çox canlı kimi insan beyni də onu əhatə edən çevrəyə nəzərən mövqeyini anlamasını təmin edəcək formada dizayn edilib. Lakin insanın özünəməxsus cəhətlərindən biri (bəlkə bal arıları istisna ola bilər) hiss etdiyi mövqeyi başqaları ilə paylaşmaq meylidir.
Məhz bu səbəbdən min illər öncə “xəritə” adlı bir əşya meydana gəlib. Ən qədim xəritə 14 min il öncə mağara divarlarına çəkilib. Daha sonra daş tablolar, papirus, kağız və ən nəhayət, kompüterlər bu məqsədlə istifadə edilib.
Lakin xəritədə şimal qütbünün hər zaman yuxarıda göstərilməsinin bir neçə yüz il yaşı var. Londonda fəaliyyət göstərən Kraliça Meri Universitetinin xəritə tarixçisi Cerri Brotton deyib ki, vaxtilə şimal qütbü qaranlığın gəldiyi yer olduğuna görə xəritələrin ən üst qismində çəkilməyib. Qərb cəhətinin isə Günəşin batdığı yer olduğu üçün yuxarıda təsvir edilməsi mümkün deyil.
Ancaq çinlilər tam da bu mümkünsüzlüyü etmişdi. Onların kompası bilmələrinə rəğmən, şimal qütbünü xəritənin yuxarısında təsvir etməklərinin çox qəribə səbəbi var idi.
Belə ki, Çində ixtira edilən ilk kompaslar cənub qütbünü işarə edirdi. Lakin imperator şimal tərəfdə yaşadığına və tabeçiləri ona aşağıdan yuxarı baxdığına görə xəritədə şimal qütbü hər zaman yuxarıda göstərilib.
Misirdə isə Çindən fərqli olaraq, yuxarı tərəf hər zaman şərq kimi təsəvvür edilib, yəni Günəşin doğduğu yer.
Müsəlmanlar tərəfindən hazırlanmış ilk xəritələr cənub istiqamətini şimal kimi işarə edirdi, yəni İslamın doğulduğu yer.
Xristian xəritələrində də mərkəzdə Qüds olmaqla, “Cənnət bağçası” kimi xəyal edilən yer şərq, şərq isə şimal kimi qeyd edilib.
Astrofiziki səbəblər
Bəs necə oldu ki, bir müddətdən sonra hamı şimal qütbünü yuxarıda çəkməyə qərar verdi?
Bu dəyişiklikdə Şimal ulduzuna görə istiqamətini təyin edən Kolumb və Magellanın təsiri ola bilər.
1569-cu ildə coğrafiyaçı Merkatorun hazırladığı dünya xəritəsi şimal mövqeyini əsas götürən xəritə baxımından önəmli bir dönüş nöqtəsi idi. Dünyanın kürə şəklində olmasını xəritədə ilk dəfə nəzərə alan da o olmuşdu.
Səbəbi nə olur-olsun, artıq şimalı xəritənin üst tərəfində çəkmək fikri bütün beyinlərdə öz yerini tapmış oldu.
1973-cü ildə NASA-nın çəkdiyi fotoda cənub qütbü yuxarı tərəfdə düşmüşdü. Buna səbəb isə astronavtın çəkisizlik şəraitində fırlanması olmuşdu. Ancaq NASA çaşdırıcı olmasın deyə fotonu düzəltmək məcburiyyətində qalmışdı.
Kosmosdan Yer kürəsinə baxdığımız zaman hər hansı bir cəhətin yuxarıda və ya aşağıda olması düşüncəsi yersiz gəlir. Çünki Günəş sistemində Yer planeti digər planetlərlə eyni müstəvidə qalır. Londonun İmperial Kollec Universitetinin astrofiziki Daniel Mortlok kosmosda “aşağı”, ya da “yuxarı” deyə bir şeyin olmadığını bildirir.
Psixoloji səbəblər
Artıq planetimizə fərqli bir bucaqdan baxmaq zamanı gəlib. Psixologiya elmi insanların şimalı yuxarıda təsvir etməsinin düşüncə sistemini kirlətdiyini söyləyir.
Dünyada demək olar ki, hər kəs şimalı yuxarıda, cənubu aşağıda təsvir edir. Psixoloq Brian Meyer insanların şüuraltında müsbət sözlərin mənfilərlə müqayisədə daha yuxarıda qəbul edildiyini deyir.
“Şimal=yuxarı” və “yaxşı=yuxarı” təəssüratının insanların xəritədə fərqli bölgələrə verdiyi dəyərə təsir etdiyinə diqqət çəkilir. Psixologiyada bu durum insanların özlərindən aşağıda baş verənlərə önəm verməməsi nəticəsinə qədər gedib çıxa bilir.
Astrofiziklər xəritədə cənub qütbünü yuxarıda göstərmək cəhdlərini dəstəkləyir. Onlar insanların mənfi təəssüratlarının bu formada təsir görə biləcəyinə inanırlar.
OXŞAR MÖVZULAR